Snel antwoord op al je vragen over werk en inkomen

Consignatiedienst. Wat zijn de regels?

In je vrije tijd klaarstaan om bij een noodgeval aan het werk te gaan. Dat is wat er bij een consignatiedienst van je verwacht wordt. Hoe werkt het precies? Mag je werkgever consignatie verplichten? En geldt er een leeftijdsgrens?

Wat is een consignatiedienst? 

Een consignatiedienst is een oproepdienst. Consignatie betekent dat je in je vrije tijd kunt worden opgeroepen om te komen werken. Je bent dus buiten werktijd bereikbaar en beschikbaar voor werk. In het weekend of ’s nachts bijvoorbeeld. Is er een noodgeval en krijg je een oproep? Dan ga je zo snel mogelijk aan het werk. 

Consignatie is er voor werk dat niet verwacht is. Het komt vooral voor bij beroepen waar spoedgevallen en ander onverwacht werk voorkomt. Denk aan slotenmakers, installateurs of monteurs. Er bestaan verschillende namen voor. Piketdienst, wachtdienst, storingsdienst of servicedienst bijvoorbeeld.

Hoe werkt consignatie?  

Bij een consignatiedienst gaat je werktijd in op het moment dat je bent opgeroepen. Je hoeft niet op je werk te wachten, maar doet dit thuis of ergens anders. Je bent tijdens de hele dienst bereikbaar en moet na een oproep binnen een redelijke tijd op je werk zijn. Iedere oproep geldt als minimaal een 30 minuten werktijd, ook als het werk korter is.

Mag mijn werkgever een consignatiedienst verplichten? 

Je werkgever heeft het wettelijk recht om je te vragen een consignatiedienst te draaien. Als er tenminste een afspraak over is gemaakt in je cao of arbeidsvoorwaarden en dit hoort bij het werk dat je doet. Je werkgever moet zich daarbij wel aan de werk- en rusttijden houden. Ben je jonger dan 18 jaar? Dan mag je geen consignatiediensten draaien.

Moet ik als 55-plusser ook consignatiediensten werken? 

In de wet staan geen aparte afspraken over consignatiediensten als je 55 jaar of ouder bent. Je werkgever mag je deze dienst dus geven. Wel zijn er verschillende cao’s die afspreken dat je vanaf een bepaalde leeftijd geen consignatie meer hoeft te doen. Jouw cao of arbeidsvoorwaarden bepalen dus of je nog verplicht kan worden tot consignatie.  

Werktijden consignatiedienst

De Arbeidstijdenwet heeft regels voor werktijden tijdens een consignatiedienst. Aan deze afspraken hoort je werkgever zich te houden:

  • Je mag per 24 uur niet meer dan 13 uur werken. Inclusief de tijd voor, tijdens en na een oproep.
  • Je mag per 4 weken op maximaal 14 dagen een consignatiedienst werken.  
  • Je hebt per 4 weken 2 keer recht op 2 vrije dagen achter elkaar. Zonder oproepdienst.

Werk je ook nachtdiensten? Dan gelden de volgende regels:  

  • Je mag in de 11 uur voor of 14 uur na je nachtdienst geen consignatiedienst hebben.  
  • Ben je in 16 weken tijd op 16 dagen of meer oproepbaar tussen 0.00 en 06.00 uur? Dan mag je maximaal 40 uur per week werken.
  • Ben je na je laatste nachtdienst 8 uur vrij of heb je voor 0.00 uur 8 uur vrij gehad? Dan mag je in die 16 weken een gemiddelde werkweek van maximaal 45 uur maken.

Heb ik bij consignatie recht op vergoeding?

Je hebt geen wettelijk recht op een extra vergoeding bij een consignatiedienst. De wachttijd telt niet als werktijd en is onbetaald. Word je opgeroepen? Dan begint je werktijd en krijg je het normale uurloon betaald. In jouw cao of arbeidscontract kunnen wel andere afspraken over vergoeding staan. Je krijgt bijvoorbeeld: 

  • een vaste vergoeding per maand of 4 weken;
  • een vergoeding per uur, dag of week van consignatiediensten.  

Over die vergoeding kunnen verschillende afspraken worden gemaakt. Zoals:

  • de gewerkte uren worden als overuren uitbetaald;
  • de vergoeding bestaat uit een bepaald percentage van je salaris;
  • de vergoeding bestaat uit een vast bedrag per uur, dag, week of dienst.

Wil je weten of jij recht hebt op een vergoeding? Kijk in je cao of arbeidsovereenkomst om te zien welke afspraken er zijn gemaakt en wat je aan vergoeding kunt verwachten.  

Krijg ik mijn reistijd ook vergoed? 

Bij consignatiediensten wordt de reistijd naar het werk ook als werktijd gezien. Word je opgeroepen en moet je van je woning naar je werk reizen? Dan begint je werktijd dus op het moment dat je aan je reis begint. Daarnaast gelden de normale reistijdvergoedingen uit jouw cao of arbeidsvoorwaarden.

Wat is het verschil met een aanwezigheidsdienst? 

Een aanwezigheidsdienst is een oproepdienst met speciale regels. Je wacht niet thuis op een oproep, maar doet dit op je werkplek. Zo kun je meteen aan het werk als dit nodig is. Omdat je op je werk bent, telt de hele oproepdienst als werktijd. Het komt alleen voor in beroepen waarbij directe aanwezigheid noodzakelijk is. In de zorg of bij de brandweer bijvoorbeeld.

Wat is het verschil met een bereikbaarheidsdienst? 

Bereikbaarheidsdiensten bestaan alleen in de zorg. De oproepdienst is een onderdeel van het normale werk. Anders dan consignatie is het dus niet alleen voor noodgevallen en onverwacht werk. Zorg gaat dag en nacht door. Je verwacht dat er werk komt, alleen weet je niet wanneer. De dienst mag maximaal 24 uur duren. Wachten op een oproep doe je thuis.  

Alle regels weten? Lees meer over de bereikbaarheidsdienst op CNV Vakmensen → 

Elke situatie is anders. Deze tekst is een algemene voorlichting en geen persoonlijk advies. Voor persoonlijk advies en rechtshulp kun je terecht bij onze deskundige juristen.